od Podstaw
10 godz. 55 min · JavaScript · Full-stack i Programowanie
Piotr PalarzWeb DeveloperJeśli poznałeś już wymienione wyżej technologie, to zapewne zdajesz sobie sprawę z ich ograniczeń. Za pomocą języka HTML tworzymy bowiem strukturę dokumentu, dodajemy treść tekstową, obrazy czy wideo. Aby jednak strona internetowa wyglądała perfekcyjnie, korzystamy z arkuszy stylów CSS, które pozwalają nam opisać wygląd wszystkich elementów HTML, ustawić wielkość tekstu czy dodać tło strony. No właśnie, ale gdzie tutaj interakcyjność?Zapewne już wiesz, że język CSS oferuje tzw. pseudoklasy, które pozwalają nam np. przypisać zmianę koloru elementu po najechaniu na niego kursorem myszy. I to tak naprawdę wszystko, na co możemy zareagować. A co gdybyśmy chcieli po wciśnięciu jakiegoś przycisku wysunąć ukryty panel, sprawdzić poprawność wypełnianego właśnie formularza lub pobrać dane z serwera i wyświetlić je na stronie bez przeładowywania witryny? Dobra wiadomość jest taka, że to wszystko jest możliwe z użyciem języka JavaScript, który “rozumie” każda przeglądarka internetowa.Choć język JavaScript powstał jako język skryptowy na potrzeby stron internetowych, to już dawno temu “wyszedł” z przeglądarek internetowych i może być używany tak naprawdę gdziekolwiek. W kursie, który masz przed sobą, poznasz język JavaScript jako niezależny język programowania, a dopiero później dowiesz się, jak wykorzystywać go do wzbogacania stron internetowych. Dzięki postawieniu grubej linii pomiędzy samym językiem, a Obiektowym Modelem Dokumentu dostępnym w przeglądarkach internetowych, będziesz nie tylko bardzo dobrze rozumiał sam język, ale w przyszłości wykorzystasz go do innych zastosowań.Na początku omówimy ciekawą historię języka JavaScript, a chwilę później rozpoczniemy poznawanie najważniejszych jego konstrukcji. I tak dowiesz się czym są zmienne, jakie typy danych dostępne są w tym języku, czym są liczne operatory, instrukcje warunkowe, pętle, tablice, obiekty i funkcje. Wszystkie te zagadnienia są bardzo podobne w innych językach programowania, dlatego kurs ten jest również świetnym wstępem do programowania w ogóle. Każda z przedstawianych konstrukcji języka jest bardzo dokładnie tłumaczona z myślą osobach początkujących. Nie zmienia to jednak faktu, że nawet osoby znające już podstawy języka JavaScript znajdą tutaj coś dla siebie, gdyż na każdym etapie przedstawiane są również liczne ciekawostki odnośnie danej konstrukcji.Kiedy zrozumiesz już jak działa język JavaScript, przejdziemy do drugiej połowy kursu, gdzie dokładnie omówimy Obiektowy Model Dokumentu, dostępny w przeglądarkach internetowych. Zobaczysz jak przeglądarka tworzy z kodu HTML drzewo dokumentu, jak reprezentowane są poszczególne jego węzły, a także jak język JavaScript potrafi z tym “wewnętrznym światem” współpracować. Dowiesz się jak wyszukiwać na stronie interesujących nas elementów HTML, a także jak tworzyć nowe elementy, przypisywać im treść i wstawiać je na stronę. Popracujemy również z atrybutami elementów, ich klasami i wreszcie ze stylami CSS, abyśmy mogli wpływać dynamicznie na wygląd naszej strony.Zobaczysz również, jak możemy w dowolnym momencie odczytać współrzędne położenia elementu na stronie, a także jego wysokość czy szerokość. Tę wiedzę wykorzystamy później w praktycznym przykładzie.Jeden z rozdziałów kursu poświęcony został zdarzeniom, a więc możliwości reagowania na zachowania użytkownika. Dzięki temu zobaczysz, jak możemy przypisać np. zdarzenie kliknięcia do wybranego elementu, a kiedy zostanie on kliknięty, wykona się przygotowany przez nas kod. Poznasz kilka różnych sposobów na przypisywanie oraz usuwanie zdarzeń, a także dowiesz się czym jest tzw. “bubbling” oraz “capturing” czy jak zablokować domyślną akcję przeglądarki.Przy pisaniu jakiegokolwiek kodu, zawsze pojawiają się błędy, dlatego i tutaj Twoje wątpliwości nie pozostaną bez odpowiedzi. Poznasz wszystkie typu błędów, które mogą się pojawić podczas wykonywania naszego kodu, a także wiele sposobów ich wykrycia i wyeliminowania.W kursie nie brakuje oczywiście praktycznych przykładów, które celowo zostały ułożone tak, aby wykorzystać w nich jak najwięcej zdobytej wcześniej wiedzy. Nie zostaniesz więc sam z poczuciem, że co prawda rozumiesz jak działa dana konstrukcja, ale nie masz pomysłu, kiedy z niej skorzystać. Na początek wykonamy praktyczny projekt losowania liczb z wybranego przedziału tak, aby nie mogły się powtórzyć. Już przy tym projekcie poznasz wiele ciekawych technik i sztuczek.Następnie przejdziemy do nieco bardziej zaawansowanego przykładu i napiszemy skrypt, który pozwoli nam sortować dane w tabeli po wybranych kolumnach, kiedy któraś z nich zostanie kliknięta. Zobaczysz jak sortować dane zarówno malejąco jak i rosnąco, a także jak zmieniać kolejność elementów HTML na stronie.W kolejnym projekcie zajmiemy się walidacją danych wpisywanych do formularza, by ten nie mógł zostać wysłany do serwera tak długo, jak zawiera jakiekolwiek błędy. Zobaczysz tutaj zdarzenia związane z polami formularza, a także sposoby na pobieranie z nich wartości i sprawdzanie czy są one poprawne. Zadbamy także o wrażenia użytkownika i wyświetlimy na stronie stosowne błędy, a także podświetlimy źle uzupełnione pola na czerwono.W przedostatnim projekcie wstawimy na stronę przycisk, który będzie się pojawiał po przewinięciu strony w dół, a znikał po odwrotnej akcji. Co jednak ciekawe, po jego kliknięciu, strona zostanie automatycznie, płynnie przewinięta do samej góry.W ostatnim projekcie stworzymy bardzo efektowny dymek z podpowiedzią, który będzie się pojawiał nad elementem po najechaniu na niego kursorem myszy. Wykorzystamy tutaj mnóstwo ciekawych technik. Dowiesz się również jak swój kod przygotować w taki sposób, abyś mógł go udostępnić innym osobom, by w łatwy sposób skorzystały z przygotowanego Tooltipa na swoich stronach.Kurs kończy się sekcją Tips & Tricks, w której znajdziesz 10 krótkich lekcji. W każdej z nich została omówiona jedna sztuczka. Każda z nich pozwoli Ci jeszcze lepiej zrozumieć język JavaScript, ale przede wszystkim zaoszczędzić czas i kilka linijek często niepotrzebnego kodu.Podsumowując, kurs ten jest nie tylko wprowadzeniem do samego języka JavaScript, ale także do Obiektowego Modelu Dokumentu. Dzięki wyraźnemu rozdzieleniu tych dwóch zagadnień, będziesz mógł w przyszłości wykorzystać język JavaScript także do innych zastosowań, poza przeglądarką internetową.
Kurs ten jest dla wszystkich osób, które znają już podstawy HTML i CSS i chciałyby przejść poziom wyżej i dodać do swoich stron dynamiczności. Żadna wcześniejsza wiedza z zakresu JavaScript czy programowania nie jest wymagana, gdyż wszystkie konstrukcje są starannie tłumaczone. Materiał ten będzie również świetnym odświeżeniem i usystematyzowaniem wiedzy dla osób, które już z tym językiem miały do czynienia. Po przerobieniu tego kursu będziesz gotowy, by poznawać język JavaScript dalej, z kursem JavaScript w Praktyce, który powstał jako dopełnienie tego kursu i porusza nieco bardziej zaawansowane tematy, na które tutaj zabrakło już czasu.
Przyszedł czas, abyś poznał kolejną konstrukcję języka JavaScript. Mianowicie tablicę.
Z angielskiego tablice nazywane są array. Również w innych językach programowania.
I teraz jak możemy przedstawić graficznie tablicę, którą możemy zapisać w języku JavaScript.
Mianowicie może to wyglądać w następujący sposób. Możesz myśleć o takiej tablicy jak o takim zbiorze
uporządkowanych obok siebie danych i te dane nie muszą być wcale jednego typu, co za moment ci pokaże,
ale widzisz, że mamy tutaj w takiej tablicy komórki i w poszczególnych komórkach odpowiednie dane są
przechowywane.
Jak wspomniałem nie musimy przechowywać w takiej tablicy wyłącznie danych tego samego typu. W JavaScript'cie,
możemy w pierwszej komórce tablicy mieć dwójkę, czyli typ number.
W drugiej mamy string. W trzeciej również. Jak widzisz w czwartej komórce przechowujemy pusty obiekt itd.
A więc wszystkie typy, które w JavaScript'cie są dostępne mogą być przechowywane dowolnie w tablicach.
Może to być również funkcja, więc wszystko co możemy reprezentować w JavaScript'cie i wszystko co jest również
przypisywane do zmiennych.
Bardzo ważną cechą tablic jest fakt, że są one indeksowane i to co tutaj widzisz,
są to indeksy. W przypadku dwójki jest to pierwsza komórka tabeli, mamy indeks 0, później 1, 2, 3, 4 oraz
5, więc mamy tutaj 6 komórek tabeli, ale indeksy są od 0 do 5.
Z tego wynika jedna rzecz, że ostatnia komórka tabeli zawsze ma wartość taką jaką ma długość tabeli, minus
jeden, więc długość tabeli, czyli ilość elementów jest to 6 minus 1,
to ostatni element znajduje się pod indeksem piątym.
To jeszcze pokaże ci oczywiście w kodzie. Zapamiętaj tylko jedną bardzo ważną rzecz, że jeżeli chciałbyś
się odwołać do pierwszej komórki tabeli, to jest to komórka, nie 1, ale 0.
Taką tablicę oczywiście możemy i powinniśmy zazwyczaj przechowywać w zmiennej, abyśmy do niej mogli się
odwoływać.
Teraz chciałbym Ci pokazać w jaki sposób możemy się w kodzie JavaScript odwołać do wartości
Tomasz, która znajduje się pod indeksem 2.
A jak widzisz, jest trzecią wartością w kolejności. Gdybyśmy właśnie do tego słowa Tomasz chcieli się
odwołać to odwołujemy się do zmiennej, która przechowuje naszą tablicę i następnie w nawiasach kwadratowych
podajemy dwojke czyli numer indeksu.
Dwójka, jak widzisz podana w tych nawiasach, jest po prostu wpisana cyfra, czyli podajemy tam typ number.
Oczywiście gdybyśmy taki number przechowywali w jakiejś zmiennej, to możemy tutaj podstawić zmienną.
W tym przypadku już widzisz, że gdyby chciał odczytać pierwszą komórkę tabeli, a więc liczbę 2,
musiałbyś pisać arr i w nawiasach kwadratowych podać 0,
a więc pierwszy indeks tabeli.
Teraz jeszcze dwa istotne fakty na temat tablic.
Mianowicie są one obiektami i skoro są obiektami to posiadają właściwości oraz metody. Takie jak pokazywałem
ci w lekcji o obiektach, mogliśmy do tych obiektów przypisywać sobie właściwości i również metody, a więc
funkcje które znajdują się w takim obiekcie.
W przypadku tablic to nie my będziemy definiować jakieś jej właściwości czy metody, ale z góry są one dla
nas predefiniowane przez język JavaScript i możemy z takich funkcji bezpośrednio na tablicach korzystać,
a także pewne właściwości tablic odczytywać np. długość tablicy o której wspomniałem w naszym przypadku
było to 6 elementów.
Możemy odwołać się do takiej tablicy i poprosić o długość. Zostanie nam zwrócony typ number np. 6,
o czym jeszcze będę mówił.