od Podstaw
10 godz. 55 min · JavaScript · Full-stack i Programowanie
Piotr PalarzWeb DeveloperJeśli poznałeś już wymienione wyżej technologie, to zapewne zdajesz sobie sprawę z ich ograniczeń. Za pomocą języka HTML tworzymy bowiem strukturę dokumentu, dodajemy treść tekstową, obrazy czy wideo. Aby jednak strona internetowa wyglądała perfekcyjnie, korzystamy z arkuszy stylów CSS, które pozwalają nam opisać wygląd wszystkich elementów HTML, ustawić wielkość tekstu czy dodać tło strony. No właśnie, ale gdzie tutaj interakcyjność?Zapewne już wiesz, że język CSS oferuje tzw. pseudoklasy, które pozwalają nam np. przypisać zmianę koloru elementu po najechaniu na niego kursorem myszy. I to tak naprawdę wszystko, na co możemy zareagować. A co gdybyśmy chcieli po wciśnięciu jakiegoś przycisku wysunąć ukryty panel, sprawdzić poprawność wypełnianego właśnie formularza lub pobrać dane z serwera i wyświetlić je na stronie bez przeładowywania witryny? Dobra wiadomość jest taka, że to wszystko jest możliwe z użyciem języka JavaScript, który “rozumie” każda przeglądarka internetowa.Choć język JavaScript powstał jako język skryptowy na potrzeby stron internetowych, to już dawno temu “wyszedł” z przeglądarek internetowych i może być używany tak naprawdę gdziekolwiek. W kursie, który masz przed sobą, poznasz język JavaScript jako niezależny język programowania, a dopiero później dowiesz się, jak wykorzystywać go do wzbogacania stron internetowych. Dzięki postawieniu grubej linii pomiędzy samym językiem, a Obiektowym Modelem Dokumentu dostępnym w przeglądarkach internetowych, będziesz nie tylko bardzo dobrze rozumiał sam język, ale w przyszłości wykorzystasz go do innych zastosowań.Na początku omówimy ciekawą historię języka JavaScript, a chwilę później rozpoczniemy poznawanie najważniejszych jego konstrukcji. I tak dowiesz się czym są zmienne, jakie typy danych dostępne są w tym języku, czym są liczne operatory, instrukcje warunkowe, pętle, tablice, obiekty i funkcje. Wszystkie te zagadnienia są bardzo podobne w innych językach programowania, dlatego kurs ten jest również świetnym wstępem do programowania w ogóle. Każda z przedstawianych konstrukcji języka jest bardzo dokładnie tłumaczona z myślą osobach początkujących. Nie zmienia to jednak faktu, że nawet osoby znające już podstawy języka JavaScript znajdą tutaj coś dla siebie, gdyż na każdym etapie przedstawiane są również liczne ciekawostki odnośnie danej konstrukcji.Kiedy zrozumiesz już jak działa język JavaScript, przejdziemy do drugiej połowy kursu, gdzie dokładnie omówimy Obiektowy Model Dokumentu, dostępny w przeglądarkach internetowych. Zobaczysz jak przeglądarka tworzy z kodu HTML drzewo dokumentu, jak reprezentowane są poszczególne jego węzły, a także jak język JavaScript potrafi z tym “wewnętrznym światem” współpracować. Dowiesz się jak wyszukiwać na stronie interesujących nas elementów HTML, a także jak tworzyć nowe elementy, przypisywać im treść i wstawiać je na stronę. Popracujemy również z atrybutami elementów, ich klasami i wreszcie ze stylami CSS, abyśmy mogli wpływać dynamicznie na wygląd naszej strony.Zobaczysz również, jak możemy w dowolnym momencie odczytać współrzędne położenia elementu na stronie, a także jego wysokość czy szerokość. Tę wiedzę wykorzystamy później w praktycznym przykładzie.Jeden z rozdziałów kursu poświęcony został zdarzeniom, a więc możliwości reagowania na zachowania użytkownika. Dzięki temu zobaczysz, jak możemy przypisać np. zdarzenie kliknięcia do wybranego elementu, a kiedy zostanie on kliknięty, wykona się przygotowany przez nas kod. Poznasz kilka różnych sposobów na przypisywanie oraz usuwanie zdarzeń, a także dowiesz się czym jest tzw. “bubbling” oraz “capturing” czy jak zablokować domyślną akcję przeglądarki.Przy pisaniu jakiegokolwiek kodu, zawsze pojawiają się błędy, dlatego i tutaj Twoje wątpliwości nie pozostaną bez odpowiedzi. Poznasz wszystkie typu błędów, które mogą się pojawić podczas wykonywania naszego kodu, a także wiele sposobów ich wykrycia i wyeliminowania.W kursie nie brakuje oczywiście praktycznych przykładów, które celowo zostały ułożone tak, aby wykorzystać w nich jak najwięcej zdobytej wcześniej wiedzy. Nie zostaniesz więc sam z poczuciem, że co prawda rozumiesz jak działa dana konstrukcja, ale nie masz pomysłu, kiedy z niej skorzystać. Na początek wykonamy praktyczny projekt losowania liczb z wybranego przedziału tak, aby nie mogły się powtórzyć. Już przy tym projekcie poznasz wiele ciekawych technik i sztuczek.Następnie przejdziemy do nieco bardziej zaawansowanego przykładu i napiszemy skrypt, który pozwoli nam sortować dane w tabeli po wybranych kolumnach, kiedy któraś z nich zostanie kliknięta. Zobaczysz jak sortować dane zarówno malejąco jak i rosnąco, a także jak zmieniać kolejność elementów HTML na stronie.W kolejnym projekcie zajmiemy się walidacją danych wpisywanych do formularza, by ten nie mógł zostać wysłany do serwera tak długo, jak zawiera jakiekolwiek błędy. Zobaczysz tutaj zdarzenia związane z polami formularza, a także sposoby na pobieranie z nich wartości i sprawdzanie czy są one poprawne. Zadbamy także o wrażenia użytkownika i wyświetlimy na stronie stosowne błędy, a także podświetlimy źle uzupełnione pola na czerwono.W przedostatnim projekcie wstawimy na stronę przycisk, który będzie się pojawiał po przewinięciu strony w dół, a znikał po odwrotnej akcji. Co jednak ciekawe, po jego kliknięciu, strona zostanie automatycznie, płynnie przewinięta do samej góry.W ostatnim projekcie stworzymy bardzo efektowny dymek z podpowiedzią, który będzie się pojawiał nad elementem po najechaniu na niego kursorem myszy. Wykorzystamy tutaj mnóstwo ciekawych technik. Dowiesz się również jak swój kod przygotować w taki sposób, abyś mógł go udostępnić innym osobom, by w łatwy sposób skorzystały z przygotowanego Tooltipa na swoich stronach.Kurs kończy się sekcją Tips & Tricks, w której znajdziesz 10 krótkich lekcji. W każdej z nich została omówiona jedna sztuczka. Każda z nich pozwoli Ci jeszcze lepiej zrozumieć język JavaScript, ale przede wszystkim zaoszczędzić czas i kilka linijek często niepotrzebnego kodu.Podsumowując, kurs ten jest nie tylko wprowadzeniem do samego języka JavaScript, ale także do Obiektowego Modelu Dokumentu. Dzięki wyraźnemu rozdzieleniu tych dwóch zagadnień, będziesz mógł w przyszłości wykorzystać język JavaScript także do innych zastosowań, poza przeglądarką internetową.
Kurs ten jest dla wszystkich osób, które znają już podstawy HTML i CSS i chciałyby przejść poziom wyżej i dodać do swoich stron dynamiczności. Żadna wcześniejsza wiedza z zakresu JavaScript czy programowania nie jest wymagana, gdyż wszystkie konstrukcje są starannie tłumaczone. Materiał ten będzie również świetnym odświeżeniem i usystematyzowaniem wiedzy dla osób, które już z tym językiem miały do czynienia. Po przerobieniu tego kursu będziesz gotowy, by poznawać język JavaScript dalej, z kursem JavaScript w Praktyce, który powstał jako dopełnienie tego kursu i porusza nieco bardziej zaawansowane tematy, na które tutaj zabrakło już czasu.
W tej lekcji odpowiemy sobie na pytanie, do czego służą zmienne? Zmienne są to takie konstrukcje języków
programowania, które są w tych językach niezastąpione
i jest to podstawa programowania.
I teraz, jak działają zmienne? W języku JavaScript zmienną możemy utworzyć w ten sposób - używamy na początku
słowa kluczowego var. Później nazwy tejże zmiennej, tak jak chcemy ją nazwać, a później poprzez znak równości
przypisujemy np. tak jak imię Piotr. Jeszcze o typach danych będę mówił w kolejnych lekcjach, więc nie
martw się teraz, jeżeli nie będziesz wszystkiego rozumiał.
Natomiast co się w tym momencie dzieje w naszym systemie operacyjnym.
Otóż w komórce pamięci operacyjnej, czyli w pamięci RAM zostaje zapisana taka właśnie wartość, jak tutaj
widzisz, czyli Piotr. Dzięki temu, że tę wartość przy pisaliśmy do nazwanej zmiennej. Nazwaliśmy ją właśnie
zmienna.
To w każdym miejscu, w naszym programie, w naszym skrypcie, gdzie będziemy chcieli odwołać się do tej wartości
będziemy mogli posłużyć się po prostu takim słowem zmienna.
Za każdym razem, kiedy użyjemy tego słowa, to w tym miejscu zostanie podstawiona właśnie ta oto wartość.
Kolejne pytanie może brzmieć, co mogą przechowywać zmienne. No i w JavaScript'cie zmienne mogą przechowywać
wartości prymitywne, takie jak np. ciąg znaków w tym przypadku Jacek.
O tym będzie w kolejnych lekcjach. Mogą przechowywać referencje do obiektów np. do obiektu daty. Również
mogą przechowywać referencje do funkcji, które poniekąd również są obiektami, ale o tym jeszcze dowiesz
się w tym kursie.
Kolejną bardzo istotną sprawą jest - jakie nazwy zmiennych są dozwolone? Bo nie możemy tych zmiennych dowolnie
nazywać.
I teraz to jest bardzo ważne, bo nazwa zmiennej może zaczynać się od podkreślnika, od znaku dolara lub
od małych i wielkich liter.
To może być pierwszy znak nazwy zmiennej. Następnie po takim znaku, możemy użyć innych znaków.
Może to być znów podkreślnik.
Może to być znak dolara. Mogą to być małe oraz wielkie litery, ale także co bardzo istotne mogą to być
cyfry, więc nazwa zmiennej nie może zaczynać się od cyfry, ale jeżeli zacznie się np. od dolara, podkreślnika
lub małej albo wielkiej litery, to następnie cyfry mogą już w nazwie zmiennej występować.
Zobaczmy teraz przykłady poprawnie nazwanych zmiennych.
Zmienną możemy nazwać dolar zmienna, czyli używamy znaku dolara
i jak widzisz małych liter możemy napisać podkreślnik zmienna.
Możemy napisać to w ten sposób, również będzie to poprawna nazwa.
W jeszcze inny sposób np. zmienna 12. Wszystko jest okej lub możemy użyć takich znaków, jak tutaj widzisz,
to też będzie poprawna nazwa zmiennych, ale oczywiście nie byłoby to dobrą praktyką.
Teraz rzućmy okiem na przykłady zmiennych, które są źle nazwane i będą powodowały błąd w programie.
1zmienna jest to błąd, dlatego że nie możemy nazwy zaczynać od cyfry.
Następnie zmienna#12 również nie - znaczek hash'a
ie jest dozwolony.
Następnie mamy tutaj kropka zmienna kropka A.
Również nie możemy z tego korzystać, bo kropka ma specjalne znaczenie w JavaScript, o czym się jeszcze
przekonasz.
Kolejny przykład jest to zmienn,
i tutaj mamy pomiędzy tymi dwoma członkami pauzę.
Taka pauza będzie potraktowana jako minus i również nie może być używana.
I jeszcze jeden przykład - jest to plus zmienna. Znaczek plusa również, tak jak znak minusa ma specjalne
znaczenie w tym języku.
Niemożemy w nazwach zmiennych
używać takiego właśnie znaku.
Kolejna bardzo ważna sprawa. Są to słowa zarezerwowane w języku JavaScript i możesz je tutaj zobaczyć.
Nie możemy również z tych słów korzystać,
kiedy nazywamy zmienne. Tak naprawdę nie będziemy mieli błędu, ale możemy bardzo ważne słowa kluczowe
języka JavaScript nadpisać i może nasz skrypt nie funkcjonować poprawnie.
Więc jeżeli będziesz tworzył zmienne, to staraj się unikać tych słów kluczowych, które tutaj widzisz.
Część z tych słów występuje już dzisiaj w języku JavaScript, a część zostało zarezerwowane dla przyszłych
wersji tego języka,
gdzie powinny one się pojawić. Te słowa kluczowe
znajdziesz również w PDF'ie dołączonym do kursu.
Wiesz już mniej więcej czym są zmienne, jak je tworzymy, a w kolejnej lekcji pokażę ci już na praktycznym
przykładzie jakie mamy typy danych w języku JavaScript i jak możemy te zmienne tworzyć już w kodzie.